“Kho báu” từ thứ bỏ đi

Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ miền Nam tận dụng rác hữu cơ ủ thành men vi sinh, phân bón hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Ảnh: PHẠM HIẾU

Mỗi ngày, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ miền Nam tiếp nhận hàng trăm ký rác hữu cơ từ các chợ dân sinh và vùng sản xuất nông nghiệp. Những trái cây dập nát, rau củ hư hỏng sau quá trình xử lý bằng công nghệ vi sinh trở thành phân bón hữu cơ, dịch đạm sinh học và chế phẩm xử lý môi trường, góp phần hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn ngay tại địa phương.

Theo ông Lâm Hoài Khâm - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ miền Nam, khu vực U Minh Thượng là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm nên lượng rác hữu cơ phát sinh mỗi ngày rất lớn, nhất là tại chợ dân sinh, nếu chôn lấp sẽ tốn nhiều chi phí, còn đổ bỏ bừa bãi dễ gây ô nhiễm môi trường. Từ thực tế đó, hợp tác xã đã nghiên cứu, tận dụng nguồn rác hữu cơ để tạo ra các sản phẩm có ích phục vụ sản xuất nông nghiệp. “Hiện nay, mỗi tháng chúng tôi thu gom hàng chục tấn rau, củ, quả hư hỏng để sản xuất men vi sinh, dịch đạm sinh học và phân bón hữu cơ, cung cấp cho nông dân phục vụ sản xuất”, ông Khâm cho biết.

Tại cơ sở sản xuất, rác hữu cơ được phân loại kỹ trước khi đưa vào nghiền nhỏ, phối trộn với các chủng vi sinh có lợi rồi ủ trong bồn kín. Sau thời gian lên men, nguyên liệu trở thành chế phẩm sinh học dùng để xử lý môi trường ao nuôi tôm, cải tạo đất và bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng. Ưu điểm lớn nhất của sản phẩm là tận dụng hoàn toàn nguyên liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường, giúp người dân giảm chi phí sản xuất. Không chỉ cung ứng sản phẩm, hợp tác xã còn hướng dẫn nông dân tận dụng phế phẩm nông nghiệp tại gia đình để tự sản xuất men vi sinh, góp phần giảm lượng rác thải phát sinh và từng bước hình thành mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

Mỗi tấn rau, củ, quả được thu gom đồng nghĩa với việc giảm một lượng lớn rác hữu cơ phải vận chuyển, chôn lấp hoặc xử lý, qua đó hạn chế mùi hôi, nước rỉ rác và lượng khí nhà kính phát sinh từ quá trình phân hủy tự nhiên. Đây là hướng đi thiết thực trong việc biến chất thải thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho một chu trình sản xuất mới. Việc tận dụng phụ phẩm, phế phẩm hữu cơ để sản xuất phân bón và chế phẩm sinh học là xu hướng tất yếu trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp. Ông Võ Trung Thực - Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Vĩnh Phong nhận định: “Mô hình của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ miền Nam góp phần giải quyết đồng thời 2 vấn đề là xử lý rác hữu cơ và tạo nguồn vật tư sinh học phục vụ sản xuất. Đây là mô hình cần được nghiên cứu, nhân rộng, nhất là tại các địa phương có nhiều chợ đầu mối, chợ nổi hoặc vùng sản xuất nông nghiệp tập trung. Việc sử dụng chế phẩm sinh học cũng góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào phân bón và hóa chất vô cơ, phù hợp định hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Thực tế cho thấy các hộ nuôi tôm sử dụng chế phẩm vi sinh của hợp tác xã đều ghi nhận môi trường nước ổn định hơn, đáy ao sạch, tôm sinh trưởng khỏe, tỷ lệ hao hụt giảm và chi phí xử lý nước thấp hơn trước. Đối với cây trồng, sản phẩm có thể sử dụng để bón lá hoặc bón gốc, giúp cải tạo đất, tăng độ tơi xốp, hạn chế tình trạng chai đất do lạm dụng phân bón hóa học, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ miền Nam đang triển khai thí điểm mô hình thu gom, vận chuyển và xử lý rác hữu cơ từ chợ nổi Vĩnh Phong. Trong giai đoạn thử nghiệm, hợp tác xã xử lý khoảng 500kg rác mỗi ngày, sau 10 ngày sẽ đánh giá hiệu quả để đưa vào vận hành chính thức. “Khi mô hình đi vào hoạt động ổn định, hợp tác xã có thể xử lý khoảng 2 tấn rác hữu cơ/ngày. Chúng tôi tin rằng mô hình sẽ góp phần xây dựng chợ nổi Vĩnh Phong ngày càng xanh, sạch, đẹp, đồng thời tạo thêm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất nông nghiệp hữu cơ”, ông Khâm nói.

Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Phong Nguyễn Chí Thanh đánh giá: “Mô hình xử lý rác hữu cơ của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ miền Nam mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao nhận thức của người dân về phân loại và tái sử dụng rác hữu cơ. Đây là mô hình rất thiết thực, phù hợp chủ trương phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng nông thôn mới xanh, sạch, đẹp. Thời gian tới địa phương tiếp tục khuyến khích các mô hình tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm phát sinh rác thải, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nền nông nghiệp bền vững”.

PHẠM HIẾU