Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam

Ngày 16/07/2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn Nông nghiệp 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam” tại TP. Hồ Chí Minh.

Diễn đàn quy tụ hơn 150 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà khoa học, các Hiệp hội, Viện, Trường, Hợp tác xã và đại diện các cơ quan trên địa bàn phía Nam.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký Giám đốc VCCI - Chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: Cả nước đang bước vào những ngày đầu của quý 2 với mục tiêu đạt được tăng trưởng hai con số trong năm 2026. Muốn tạo bước tăng trưởng hai con số bền vững, nền kinh tế cần được mở rộng theo cả chiều rộng và chiều sâu, bằng việc phát triển các không gian tăng trưởng mới: kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sáng tạo và các dịch vụ giá trị gia tăng cao. Đây là hướng đi quan trọng để kiến tạo thêm dư địa cho mô hình tăng trưởng mới.

Trong đó, ngành nông nghiệp kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới đòi hỏi chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị với trọng tâm là tích hợp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và liên kết vùng để gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành năm 2026 đạt 3,7%, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73-74 tỷ USD, hướng tới chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững và quan trọng hơn cần nâng cao giá trị cho nông sản Việt Nam.

Để đạt được mục tiêu này ông Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh nâng cao giá trị nông sản, cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là công nghệ chế biến sâu và tiêu chuẩn sản xuất xanh. Đây là điều kiện tiên quyết để nông sản Việt Nam thâm nhập sâu vào các thị trường quốc tế.

Ngoài ra, cần có chính sách cụ thể để hỗ trợ nông nghiệp, từ tín dụng ưu đãi đến phát triển hệ thống nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Để doanh nghiệp đồng hành với nông dân

Phát biểu tại Diễn đàn, theo ông Trần Ngọc Liêm, hiện chỉ khoảng 1 - 2% doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp và trong số đó chỉ khoảng dưới 50 doanh nghiệp được công nhận là “doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao”, khoảng dưới 300 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (chưa tới 3% tổng số doanh nghiệp nông nghiệp).

Nguyên nhân nhiều doanh nghiệp đang gặp những “điểm nghẽn” như: Hạn chế về cơ chế thí điểm cho mô hình mới, trong đó có tín dụng xanh, thương mại các - bon trong nông nghiệp, mô hình chia sẻ giá trị giữa các chủ thể trong chuỗi; hay rào cản từ việc khó tiếp cận các nguồn lực đầu tư dài hạn trong khi các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh cần thời gian để tích lũy dữ liệu, kiểm chứng hiệu quả và đạt quy mô lớn.

Để doanh nghiệp đồng hành với nông dân, dẫn dắt và thúc đẩy hoạt động kinh tế nông nghiệp, các địa phương cần có chính sách nhất quán, hài hòa, đồng bộ về quy hoạch nông nghiệp, định hướng phát triển bền vững; cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và ổn định cho doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nông nghiệp.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần tiếp tục duy trì và mở rộng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, đồng thời có thêm các chương trình hỗ trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ trong nông nghiệp, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh, điều quan trọng nhất vẫn là về nguồn vốn. Dù có tiềm năng lớn, nhưng đầu tư vào nông nghiệp hiện mới chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ tín dụng thấp hơn nhiều so với lĩnh vực bất động sản. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu tài sản đảm bảo và các rào cản trong tiếp cận vốn. Vì vậy cần tăng cường các gói tín dụng ưu đãi, giúp nông nghiệp có nguồn vốn đầu tư vào vùng nguyên liệu. Đặc biệt, khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP), đây sẽ là nền tảng quan trọng để tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân.

Ông Trần Ngọc Liêm khẳng định, nhiều năm nay, nông nghiệp Việt Nam luôn đóng vai trò trụ đỡ nền kinh tế, nhất là trong những thời điểm khó khăn của kinh tế toàn cầu. Hiện với những động lực mới từ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, nhất là một hệ thống chính sách thật sự đồng hành, nông nghiệp Việt Nam sẽ được kiến tạo như một ngành kinh tế hiện đại, có khả năng cạnh tranh, vươn tới những cột mốc tăng trưởng mới, đóng góp cao hơn vào tăng trưởng toàn ngành kinh tế.

Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn

Tại Diễn đàn, các diễn giả, chuyên gia, doanh nghiệp đã chia sẻ những góc nhìn nghiên cứu, quản lý, kinh nghiệm thực tiễn và các sáng kiến, kiến nghị:

Thứ nhất, chuyển đổi mô hình tăng trưởng - từ sản lượng sang giá trị gia tăng;

Thứ hai, Phát triển chuỗi giá trị và khơi thông nguồn lực đầu tư;

Thứ ba, Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng nông nghiệp.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực hội nhập để tạo môi trường thuận lợi cho phát triển nông nghiệp hiện đại, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các rào cản về đất đai, tín dụng, chuyển giao công nghệ và đầu tư; đồng thời đẩy mạnh xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, chỉ dẫn địa lý, hệ thống truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn xanh nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ năm, phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và tăng cường hợp tác quốc tế: Phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu cần được xác định là định hướng xuyên suốt của ngành trong giai đoạn tới.

Cùng với việc triển khai hiệu quả các chương trình trọng điểm như Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, cần mở rộng hợp tác quốc tế để thu hút nguồn lực tài chính xanh, tiếp nhận công nghệ tiên tiến, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và từng bước đưa nông nghiệp Việt Nam trở thành hình mẫu về phát triển xanh, bền vững và có sức cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.

“Với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, VCCI sẽ tiếp tục tiếp thu đầy đủ các ý kiến và kiến nghị tại diễn đàn này. Chúng tôi sẽ tổng hợp và báo cáo lên Chính phủ cùng các bộ, ngành liên quan, đồng thời chủ động đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, đầu tư và tăng cường các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, người nông dân, nhà trường và nhà khoa học. Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong suốt quá trình đổi mới và hội nhập và đặc biệt trong suốt quá trình chuyển đổi mạnh mẽ của lĩnh vực nông nghiệp - lĩnh vực trụ cột được kỳ vọng sẽ góp phần định vị một Việt Nam - quốc gia phát triển trong nhiều thập kỷ tới”, ông Trần Ngọc Liêm khẳng định.